Święto Trzech Króli
Pokłon Trzech Króli. Nicolaus Haberschrack rok 1468. Muzeum Narodowe w Warszawie. Domena publiczna.

Święto Trzech Króli, Epifania, Święto Objawienia Pańskiego obchodzone jest 6 stycznia. W powojennej Polsce (do 16 listopada 1960 roku) było dniem wolnym od pracy. Zostało zniesione ustawą Sejmu PRL. W 2010 roku na mocy wydanej ustawy przywrócono dzień wolny i tak 6 stycznia 2011 roku był pierwszym od 1960 roku dniem Objawienia Pańskiego wolnym od pracy.

Symbolem Święta Objawienia Pańskiego jest historia opisana w Ewangelii Mateusza, według której trzej Mędrcy ze Wschodu przybyli do Betlejem, aby oddać pokłon Jezusowi, chrzest Chrystusa w Jordanie oraz cud przemienienia wody w wino w Kanie Galilejskiej.

6 stycznia kojarzy się ze święceniem kredy i kadzidła oraz pisaniem na drzwiach domów K+M+B (od pierwszych liter z imion mędrców: Kacper, Melchior i Baltazar podzielonych znakami krzyża) po którym pisze się rozpoczęty rok np. 2021. Dawniej kadzidła rozpalano i okadzano dom i gospodarstwo w celu wypędzenia zła.

Nazwę święta „Trzech Króli” przyjęły tradycje wielu narodów. Dawno temu (pierwsze wieki chrześcijaństwa) 6 stycznia był świętem Trzech Króli, Bożego Narodzenia i początkiem roku kościelnego. Dla wszystkich ludzi ten dzień był świętem objawienia się Boga całemu światu.

Powszechnej radości tego dnia towarzyszyły liczne rytuały i zabiegi magiczne. Wówczas święto Trzech Króli kończyło czas trwania świąt Bożego Narodzenia, a rozpoczynało zapusty (karnawał). Wtedy okres bożonarodzeniowy (24 grudnia – 6 stycznia) nazywano „świętymi wieczorami”. Ostatnim ze świętych wieczorów był wieczór „szczodry”(wigilia Trzech Króli). Został tak nazwany na pamiątkę Trzech Mędrców, którzy złożyli Dzieciątku hojne (szczodre) dary.

Geneza

Starożytne chrześcijańskie malowidła ukazujące Mędrców (Magów) ze Wschodu (Arabia, Persja, Indie), którzy pragnęli oddać pokłon Jezusowi, przedstawiały ich w różnej ilości (od dwóch do dwunastu osób). Jednak ze względu na ilość złożonych darów (złoto, kadzidło i mirrę) założono, że było ich trzech. Pomiędzy VIII a XI wiekiem pojawiły się ich imiona: Kacper, Melchior i Baltazar. Królami nazwał ich biskup z Galii (Cezary z Arles).

Od XV w. świeci się mirrę, złoto i kadzidło.

 

Pokłon Trzech Króli, Adorazione dei Magi: Firenze. Domena publiczna.

 

Zwyczaje związane ze Świętem Trzech Króli

1. Kiedyś w wigilię Trzech Króli wygaszano w domach wszystkie paleniska. Rozpalano je 6 stycznia po nabożeństwie od poświęconego ognia. Święcono także wodę, nazywając ją „trzechkrólową”. Tę wodę także zanoszono do domów. Miała je chronić w czasie burzy przed piorunami. Wierzono, że zawieszenie wczesną wiosną naczyń z poświęconą 6 stycznia wodą na gałęziach drzew owocowych ochroni je przed mogącym pojawić się jeszcze mrozem.

2. Poświęconym kadzidłem złożonym z jałowca i mirry okadzano tego dnia dom i obejście z żywym inwentarzem. Resztki kadzidła były stosowane podczas leczenia różnych dolegliwości, zwłaszcza bólów gardła.

3. 6 stycznia przynoszono do kościoła biżuterię (pierścionki, medaliki), by je poświęcić. Święcono także pieniądze.

4. „Dwanaście pustych dni”– okres pomiędzy Bożym Narodzeniem a świętem Trzech Króli. Pogoda każdego z tych dni wróżyła aurę na najbliższe dwanaście miesięcy.

5. Okres pomiędzy Bożym Narodzeniem a świętem Trzech Króli nazywano również „Szczodrymi Dniami” i traktowano je jako przedłużenie świąt. Wiązało się to z ograniczaniem pracy, wróżono i przyjmowano w domach kolędników (młodzież, często przebrana, chodząca od domu do domu, śpiewająca kolędy, odgrywająca przedstawienia i składająca życzenia).

6. 6 stycznia wstawiano do wcześniej już ustawionych szopek figury Trzech Mędrców w otoczeniu sług i wielbłądów.

7. Do końca dwudziestolecia międzywojennego we dworach służbę i czeladź obdarowywano upominkami.

8. Domy obchodzili kolędnicy, szopkarze i przebierańcy. Jak każe tradycja, grupa kolędników składała się z: króla Heroda, Śmierci, Anioła i Diabła. Towarzyszyli im Królowie z Gwiazdą Betlejemską.

9. Odbywały się odwiedziny duszpasterskie, w czasie których księża odwiedzali swoich parafian, chodząc z kolędą i zbierając dary.

10. Wypiekanie szczodraków, czyli rogali z najlepszej mąki. Nadziewano je kapustą, serem, grzybami, cebulą i mięsem.

11. Naznaczanie poświęconą kredą drzwi swoich domostw inicjałami królewskich imion
K + M + B i datą rozpoczętego roku.

12. Czasami pisano poświęconą kredą na drzwiach C + M + B (Christus mansjonem Benedicta – niech Chrystus błogosławi dom).

 

ZOBACZ PODOBNE

TWÓJ KOMENTARZ

Twój podpis:
Twój komentarz: